Meer onweer en bliksem veroorzaken meer bosbranden in noordelijke bossen

Een nieuwe studie van Sander Veraverbeke, bosbrandspecialist aan de Vrije Universiteit Amsterdam, wijst onweer en bliksem aan als hoofdoorzaak voor enkele heel grote brandjaren in Canada en Alaska, met branden die verder noordwaarts kruipen en zo noordelijke landschappen kunnen veranderen.

27-06-2017 | 9:49

Trends vanaf 1975 verklaard, en een blik op de toekomst

Sinds 1975 nam het aantal branden gestart door bliksem met 2 tot 5 % per jaar toe in Canada en Alaska. In de Canadese Northwest Territories in 2014 en in Alaska in 2015 werden zelfs records gebroken. “Het waarom achter deze grote brandjaren in het Hoge Noorden was vooralsnog een vraagteken. Uiteraard speelt klimaatverandering een rol, in het algemeen zien we meer branden bij hogere temperaturen. Maar het bleek iets complexer te liggen: niet zozeer de temperatuur zelf maar de toename in onweer en bliksem, en dus meer brandhaarden, als gevolg van temperatuurstijging bleek de oorzaak,” aldus Veraverbeke.

“Bovendien verwachten we in deze gebieden als gevolg van klimaatverandering nog meer onweer en bliksem, en dus meer branden, in de toekomst” zegt Brendan Rogers, coauteur en wetenschapper aan het Woods Hole Research Center. Deze aanname werd bevestigd aan de hand van verschillende klimaatmodellen.

In de studie, gefinancierd door NASA en gepubliceerd in Nature Climate Change, analyseerde het onderzoeksteam satellietbeelden en data van bliksemnetwerken. “De data van die bliksemnetwerken waren heel belangrijk voor onze studie, maar door dat deze netwerken vaak aangepast worden, was het moeilijk om trends te analyseren. Op dit moment is er geen satelliet die bliksemdata aanlevert in het Hoge Noorden om deze branden te bestuderen. Een dergelijke satelliet zou een grote sprong voorwaarts betekenen,” aldus coauteur Charles Miller van NASA’s Jet Propulsion Laboratory.

Noordwaartse trend

Dit waren niet de enige intrigerende bevindingen van deze studie. De onderzoekers vonden ook dat de branden steeds verder noordwaarts kruipen, en zo van het boreale bos de toendra ingaan. “Permafrostbodems, continu bevroren bodems, in toendra ecosystemen bevatten veel koolstof. Na een brand zou een deel daarvan kunnen vrijkomen. Bovendien komt na een brand minerale bodem tevoorschijn, waarop bomen die noordwaarts oprukken onder invloed van opwarming goed kunnen gedijen,” volgens coauteur James Randerson van de University of California, Irvine.

“Samen toont dit een complex geheel van kettingreacties aan tussen klimaat, bliksem, branden, koolstof en bossen, dat snel de landschappen in het Hoge Noorden kan veranderen,” besluit Veraverbeke. “Het is cruciaal om deze verbanden beter te begrijpen om zo de toekomstige invloed van klimaat op brand, en van brand op klimaat beter te begrijpen.”

Het Alaska Fire Science Consortium van de University of Alaska, Fairbanks, nam ook deel aan de studie.

Figuur: een bosbrand in Alaska onder een grijs wolkendek waar bliksem uit kan voortkomen (credit BLM Alaska Fire Service)