Veel minder branden in savannes door meer landbouw

Graslanden en savannes bedekken een groot deel van de tropen en herbergen een hoge biodiversiteit. Deze ecosystemen worden gekenmerkt door natuurbranden, vaak aangestoken door de mens om de graslanden vrij van struiken en bomen te houden. Een internationaal team van wetenschappers ontdekte dat deze branden snel uit dit vegetatietype aan het verdwijnen zijn. Hierdoor neemt ook het aantal branden wereldwijd af.

30-06-2017 | 11:37

Het team analyseerde satellietgegevens van branden en vegetatie. Vanaf 1998 zijn er goede data beschikbaar en sindsdien is het totale oppervlak dat jaarlijks verbrandde met een kwart afgenomen. Dit betekent dat in 2015 een kwart minder verbrandde dan in 1998, ofwel een gebied van 1,2 miljoen km2 – te vergelijken met 30 maal de grootte van Nederland. Ook als er voor andere factoren zoals veranderingen in neerslag gecompenseerd werd, blijft dit de uitkomst. De hoofdoorzaak is de steeds intensievere en oprukkende landbouw en veeteelt, wat ten koste gaat van de savannes. Vroeger moest vooral tropisch bos hiervoor het veld ruimen.

Minder broeikasgassen
Bosbrandspecialist Guido van der Werf van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en hoofdauteur Niels Andela, voorheen verbonden aan de VU en nu werkzaam bij NASA, zien uiteenlopende gevolgen van hun onderzoek, gepubliceerd in Science. “We zien minder uitstoot van broeikasgassen, door de afname van branden in savannes. Dit effect wordt echter deels teniet gedaan door meer branden in boreale bossen, onder andere door klimaatverandering”, vertellen ze. “Daarnaast leiden minder branden tot betere luchtkwaliteit in de tropen.”

Oorsprong mens in savannes
“Tegelijk hopen we dat dit onderzoek kan bijdragen aan het besef dat het mooie landschapstype, waar de mens zijn ontstaan aan te danken heeft, in hoog tempo aan het verdwijnen is”, vervolgt Niels Andela. Historische savannes veranderen in sterk versnipperde agrarische gebieden, waar het menselijk gebruik van vuur en dus het aantal branden snel afneemt. Bevolkingsgroei en de toenemende vraag naar agrarische producten zullen er waarschijnlijk voor zorgen dat het einde nog niet in zicht is, vrezen de auteurs. Het verdwijnen van natuurbranden symboliseert het verdwijnen van een van de laatste echt ongerepte tropische gebieden, en leefgebied van leeuwen, neushoorns en andere iconische dieren.