VIRGO bundelt krachten met LIGO

Op 1 augustus heeft de in Europa gevestigde VIRGO-detector zich officieel aangesloten bij ‘Observation Run 2’ (O2). VIRGO verzamelt vanaf nu data samen met de twee in Amerika gevestigde LIGO-detectoren.

03-08-2017 | 12:48

Deze grote stap vooruit voor de VIRGO-collaboration is het resultaat van een meerjarig upgradeprogramma, dat als voornaamste doel had om de prestaties van de detector met betrekking tot gevoeligheid aanzienlijk te verbeteren. “De afgelopen maanden zijn we bezig geweest met de inbedrijfstelling van VIRGO, die zeer goed is verlopen. We staan te popelen voor onze eerste wetenschappelijke run, waarmee we aansluiten bij LIGO in deze spannende tijd voor ons vakgebied”, aldus hoogleraar Jo van den Brand van Nikhef en de VU, die sinds april woordvoerder van de VIRGO collaboration is.

Hoewel de gevoeligheid van VIRGO voorlopig lager is dan die van de LIGO-interferometers, is deze voldoende om een potentiële detectie met LIGO te bevestigen en de nauwkeurigere locatie van zwaartekrachtsgolven aan de hemel mogelijk te maken. De huidige gevoeligheid van VIRGO ligt significant hoger dan het vorige gevoeligheidsrecord van VIRGO, dat in 2011 werd bereikt voordat de detector werd ontmanteld om te worden geüpgraded. VIRGO is nu een geheel nieuw instrument met verschillende nieuwe onderdelen, die in een periode van minder dan een jaar op elkaar zijn afgestemd.

Derde detectie zwaartekrachtsgolven
De ‘Observation Run 2’ is op 30 november 2016 van start gegaan en zal eindigen op 25 augustus 2017. Tijdens deze run zijn al voor de derde keer zwaartekrachtsgolven van samensmeltende zwarte gaten gedetecteerd, genaamd GW170104. Deze zijn op 4 januari 2017 waargenomen en op 1 juni 2017 door LIGO en VIRGO bekendgemaakt. Terwijl de analyse van de gezamenlijke data nog gaande is, worden er ondertussen meer data verzameld, voor het eerst met drie geavanceerde instrumenten tegelijk.

“Fantastisch dat we nu met drie detectoren kunnen meten”, zegt sterrenkundige Gijs Nelemans van de Radboud Universiteit & KU Leuven, en verbonden aan Nikhef. “Daarmee kunnen we de richting van de signalen veel beter bepalen en dus echt serieus op zoek naar elektromagnetische signalen van dezelfde bronnen, ook met Nederlandse telescopen zoals LOFAR en BlackGEM.”

Vervolgstappen
De huidige dataverzamelingsfase is een prestatie op zich en vertegenwoordigt daarnaast het begin van een nieuw tijdperk voor de VIRGO collaboration. Na afronding van O2 zal VIRGO de gevoeligheid van de detector nog verder verbeteren en meer kennis opdoen over de voornaamste bronnen van ruis die momenteel de gevoeligheid beperken. Vervolgens gaat er een nieuwe upgrade-fase van start en zullen er verschillende belangrijke verbeteringen worden aangebracht, waaronder de installatie van monolithische ophangingen. De spiegels zullen worden opgehangen aan dunne silicavezels, ter vervanging van de huidige metalen draden. Later, in de lente van 2018, gaat er een nieuwe inbedrijfsstellingsfase van start, met als doel een gevoeligere detector op het moment dat ‘Observation Run 3’ (O3) van LIGO-VIRGO in het najaar van 2018 van start gaat.

Meer informatie, beeldmateriaal en het complete persbericht op de website van Nikhef