Waterdiepte bepaalt kwaliteit ‘dating site’ kikkers

De plek waar een kikker zich bevindt heeft een grote invloed op zijn aantrekkelijkheid en daarmee de evolutie van de communicatie.

04-12-2017 | 15:33

Kikkers kwaken om vrouwtjes aan te trekken en doorgaans is het mannetje met de luidste of meest complexe roep het meest succesvol.  Dit blijkt uit onderzoek van evolutionair bioloog Wouter Halfwerk dat is gepubliceerd in Nature Communications.

Evolutionaire consequenties
“Deze studie laat voor de eerste keer zien dat het erg uit kan maken waar een mannetje probeert vrouwtjes het hof te maken” aldus Halfwerk. Als een kikkersoort van habitat verandert heeft dat direct gevolgen voor zijn roepgedrag en daarmee wat vrouwtjes aantrekkelijk vinden. In theorie zou dit bijvoorbeeld versneld tot soortvorming kunnen leiden. Ook werpen zijn bevindingen nieuw licht op de mogelijke effecten van menselijk handelen op de communicatie van dieren. Halfwerk: “De bestudeerde kikkers komen namelijk ook voor in de stad waar ze in betonnen afvoergoten roepen met vaak een klein laagje water. Een mannetje dat erachter komt dat het niet aantrekkelijk is kan hier niet zo snel zijn eigen omgeving aanpassen door een kuil te graven”. 

Waarom roepen vanaf water?
De tungarakikker komt voor in Midden-Amerika en brengt in de paartijd de nacht door in een ondiepe plas of poel. Met hun gekwaak proberen ze zo snel mogelijk een vrouwtje aan te trekken maar dit is niet zonder risico vanwege de frog-eating bat, een bijzondere vleermuis die gespecialiseerd is in het vinden van roepende kikkers. Halfwerk: “Het risico voor kikkers hangt echter sterk af van de locatie waarvandaan wordt geroepen omdat vleermuizen moeilijk in staat zijn om een prooi op land te detecteren met hun echolocatie.” Hij vervolgt: “De observatie dat kikkers die vanaf land roepen veel veiliger zijn voor de vleermuis wierp de vraag op waarom de tungarakikker nog steeds vanaf water roept.”

Waterdiepte beïnvloedt kwaken
Het was al bekend dat vrouwtjes een sterke voorkeur hebben voor mannetjes die luid roepen en die veel zogenaamde ‘chuck’ geluidjes aan het eerste deel van hun roep plakken. Met behulp van trilling-gevoelige lasers zijn de resonantie eigenschappen van roepende kikkers in het veld gemeten. Met deze techniek is aangetoond dat de kwaakblaas tot maximale grootte wordt opgeblazen om deze ‘chucks’ te produceren. Om te kijken wat er gebeurt als je kikkers dwingt om in ondiep water of zelfs op land te laten roepen zijn er twintig mannetjes het lab ingehaald en gestimuleerd om te gaan roepen terwijl het waterniveau werd aangepast.

Het waterniveau blijkt een sterk effect te hebben op het gedrag van de kikkers. In ondiep water van 0,25 cm diep konden de kikkers hun longen en dus kwaakblaas niet goed opblazen. Het gevolg was dat ze ook geen ‘chucks’ meer konden produceren en dat vrouwtjes ze niet meer aantrekkelijk vonden. De kikkers probeerden ook kuiltjes te graven in de plastic ondergrond en werden zelfs af en toe gelanceerd als ze toch probeerden te roepen in het ondiepe water. Deze bevindingen suggereren dat het waterniveau fysieke beperkingen kan opleggen aan het roepen en dat deze kikkers dus gedwongen worden om risico te lopen in dieper water (2 cm of dieper) voor het aantrekken van vrouwtjes.