ERC Advanced Grant voor VU-biofysicus Erwin Peterman

Erwin Peterman, URC-hoogleraar Natuurkunde van Levende Systemen ontving deze week de prestigieuze European Research Council Advanced Grant.

06-04-2018 | 16:08

De ERC Advanced Grant is de grootste individuele onderzoekssubsidie in Europa. Met de vijfjarige subsidie van 2,5 miljoen euro zal Peterman bij de faculteit der Bètawetenschappen gaan onderzoeken hoe cellen informatie uit hun omgeving kunnen meten. Met het bedrag kan hij twee promovendi, twee postdocs en een technicus aannemen. Daarnaast wordt het geld gebruikt om microscopen een upgrade te geven en een nieuwe geavanceerde microscoop te bouwen.

Veel van onze cellen hebben een cilium, een haarvormige uitstulping, waarmee ze signalen uit de omgeving kunnen ontvangen zoals chemische signalen (ruiken, proeven), mechanische signalen (voelen) of licht (zien). Het cilium werkt niet alleen als een soort antenne, het ziet er ook een beetje zo uit. Peterman gaat met zijn team het verband onderzoeken tussen de functie van het cilium, de structuur en een specifiek continu transportmechanisme in de cilium, IFT (intraflagellar transport).

Wormen onderzoeken
Peterman is al een aantal jaren geïnteresseerd in dit specifieke transportmechanisme, IFT, en zijn afdeling ontdekte dat dit op een ingenieuze manier verbonden is met zowel de lengte van het cilium en het ontvangen van signalen. “We gaan dit verband nu dieper onderzoeken, in de smaakcilia van het wormpje C. elegans zodat we echt kunnen begrijpen hoe cilia in staat zijn om informatie uit hun omgeving op te pikken.”

Tegelijkertijd gaat het team met behulp van geavanceerde fluorescentiemicroscopie in levende wormen de structurele dynamica van cilia volgen als de IFT-transportprocessen. “We kunnen bijvoorbeeld individuele receptoren zichtbaar maken in een levende worm en hun locatie volgen over de tijd. Om te testen hoe de wormen, cilia en IFT reageren op externe stimuli, gaan we de wormen specifieke stofjes (zout, bitterstoffen) toedienen. Op deze manier proberen we kwantitatief inzicht te krijgen in IFT, de structurele dynamica van cilia en de signaalverwerking en hoe deze met elkaar samen hangen”, vertelt Peterman.

Hoop voor zieke mensen
Biofysici proberen te begrijpen hoe levensprocessen werken, van moleculaire, tot cellulaire tot organismeschaal. Peterman: “De kennis die dit oplevert levert ook informatie op over wat er misgaat in geval van ziekten: de laatste jaren is een groot aantal menselijke ziekten ontdekt waarbij cilia een centrale rol spelen (de zogenaamde ciliopathiën) en de cilia van ‘ons’ wormpje en de processen die daarin plaats vinden lijken heel erg op cilia in ons lichaam. Wellicht dat de kennis die wij op gaan doen kan bijdragen aan het helpen van patiënten die aan deze ziekten lijden. Daarnaast hopen wij dat onze kwantitatieve aanpak en methoden gebruikt worden door andere levenswetenschappers. “