Ruisdael Observatorium ontvangt 18 miljoen euro van NWO

Sinds de industriële revolutie is de atmosfeer en ons klimaat door de langdurige emissies van broeikasgassen, luchtverontreiniging en fijnstof structureel veranderd. Het Ruisdael Observatorium, een consortium van vijf Nederlandse universiteiten, waaronder de VU, en vier kennisinstellingen, gaat heel nauwkeurig boven Nederland veranderingen in de atmosfeer meten en modelleren. Hiermee brengt het Ruisdael Observatorium voor het eerst gedetailleerd de verandering van het lokale weer, klimaat en luchtkwaliteit in beeld.

12-04-2018 | 14:14

Ruisdael heeft 18 miljoen euro van NWO gekregen voor het uitbreiden van het huidige meetnetwerk. Dit meetnetwerk bestaat uit een aantal vaste stations en mobiele sensoren die gegevens opleveren over de fysische en chemische eigenschappen van de atmosfeer en de interactie met het aardoppervlak. VU-hoogleraar klimaatwetenschappen Han Dolman en VU-hoogleraar broeikasgassen Sander Houweling onderzoeken daarbij hoe satellietdata deze metingen kunnen complementeren en ingezet kunnen worden in data-arme gebieden. Een nieuwe modeleerfaciliteit verwerkt de geobserveerde gegevens realtime in atmosfeermodellen. “De schaal waarop dit zal gebeuren is zeer klein”, zegt Dolman. “Met deze nieuwe investering kunnen we voor het eerst atmosferische condities modelleren met een nauwkeurigheid kleiner dan 1 km voor heel Nederland.”

Fijnmazig landelijk meetnetwerk
Om al die diverse vakgebieden te kunnen combineren vormt het Ruisdael Observatorium een samenwerkingsverband van vele partijen. Het consortium bestaat uit onderzoekers van het KNMI, Universiteit Utrecht, Rijksuniversiteit Groningen, Vrije Universiteit Amsterdam, Wageningen University & Research, RIVM, TNO, ECN en TU Delft (penvoerder). De onderzoekers willen toe naar een zeer fijnmazig meetnetwerk: een landelijk dekkend netwerk met sensoren in of op de grond in combinatie met allerlei scannende apparatuur die fenomenen als wolken, straling en stofverdeling meten.

Modellen en rekenkracht
Aan de modellenkant speelt hetzelfde probleem als aan de meetkant. Hoewel die een steeds hogere resolutie krijgen, zijn ze nog niet fijnmazig genoeg. Het doel van het Ruisdael Observatorium is een simulatie van de hele Nederlandse atmosfeer met een resolutie van 100 meter te creëren. Groot voordeel van zo’n nationale kaart van ‘Hollandse luchten’ is dat Nederland op een relatief klein oppervlak vele verschillende soorten landschappen, bebouwing, vegetatie en weersomstandigheden kent. Er zijn dan ook uiteenlopende lokale lessen te leren, die ook internationaal goed toepasbaar zullen zijn.

Nederlandse Roadmap
De aanvraag voor investeringen is toegekend onder de investeringsagenda van de Nederlandse Roadmap voor grootschalige infrastructuur. Het project is een samenvoeging van projecten rond broeikasgassen (ICOS) en aerosol (fijnstof, ACTRIS). ICOS en ACTRIS zijn Europese infrastructuren onder het zogenaamde ESFRI programma.