Uitscheidingsmechanisme van kankercel exosomen ontrafeld

PhD student Farmaceutische Wetenschappen Maarten Bebelman en Michiel Pegtel (VUmc) ontdekten nieuwe routes in de fysiologie van kankercellen. Kennis, waarmee strategieën ontwikkeld kunnen worden om de communicatie via exosomen bij kanker aan te pakken.

25-01-2018 | 14:20

Cellen communiceren met elkaar via het uitscheiden en opnemen van kleine blaasjes die celmateriaal bevatten en exosomen genoemd worden. Deze blaasjes hebben belangrijke functies in gezonde mensen, ze dragen bijvoorbeeld bij aan een goed werkend immuunsysteem en ze onderhouden de gezondheid van neuronen in de hersenen. Helaas gaat de communicatie via exosomen vaak mis in het geval van ziektes zoals kanker. Exosomen van kankercellen kunnen juist bijdragen aan de groei en uitzaaiing van de tumor.

Hoewel we de rol van exosomen in kanker steeds beter begrijpen weten we nog maar weinig over hoe deze blaasjes worden uitgescheiden door de cel. Een van de redenen hiervoor is dat exosomen ontzettend klein zijn (±100 nanometer) en dit maakt het moeilijk om ze te zien met standaard microscopische technieken. Om deze reden hebben onderzoekers uit de groep van Michiel Pegtel (VUmc Cancer Center Amsterdam) een reporter-eiwit ontwikkeld dat een fluorescente lichtflits geeft zodra een cel exosomen uitscheidt. Dit zorgt ervoor dat de onderzoekers de secretie van exosomen door kankercellen live kunnen volgen.

Met deze techniek ontdekte Maarten Bebelman, PhD student in the groep van Martine Smit (VU, Medicinal Chemistry) en Michiel Pegtel, dat de secretie van exosomen gestimuleerd kan worden door de activatie van zogenaamde G eiwit-gekoppelde receptoren op de celmembraan. Daarnaast hebben de onderzoekers verschillende eiwitten geïdentificeerd die een rol spelen bij de secretie van exosomen door kankercellen. In de toekomst kan het reporter-eiwit mogelijk gebruikt worden om een methode te ontdekken waarmee de secretie van exosomen door kankercellen geremd wordt.

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het Journal of Cell Biology.

Figuur: Projectie van de secretie van exosomen met het reporter-eiwit (in geel) door baarmoederhalskankercel (in blauw) gedurende drie minuten.