Vroege mensachtige stierf uit door klimaatverandering

Een internationaal team onderzoekers, onder wie VU-Aardwetenschapper Didier Roche, maakte een klimaatreconstructie in Zuidoost-Afrika. Het lijkt erop dat een van de vroege mensachtigen, een fervent planteneter, door toenemende droogte is uitgestorven.

10-07-2018 | 10:09

De reconstructie van het hydroklimaat (de interacties tussen water en klimaat) van de voorbije 2,14 miljoen jaar staat deze week in Nature. De auteurs suggereren dat de klimaatveranderingen die hebben plaatsgevonden in Zuidoost-Afrika mogelijk een rol hebben gespeeld in de vroege mensachtigenvorming, in het bijzonder in het uitsterven van Paranthropus robustus.

Er is nog weinig kennis over veranderingen in het Oost-Afrikaanse klimaat in de afgelopen 2 miljoen jaar, ondanks hun belangrijke veronderstelde rol in de vroege menselijke evolutie. De enige lange-termijngegevens, die afkomstig zijn van het Lake Malawi in het tropische zuidoosten van Afrika, laten een trend zien naar een geleidelijk natter klimaat in de afgelopen 1,3 miljoen jaar.

Limpopo
Met behulp van een mariene sedimentkern uit de kust van de Limpopo-rivier in Zuidoost-Afrika reconstrueerden eerste auteur Thibaut Caley en zijn collega’s de hydrologische veranderingen in het stroomgebied van de Limpopo, samen met oppervlaktetemperaturen van de zuidwestelijke Indische Oceaan, over de afgelopen 2,14 miljoen jaar.

De onderzoekers ontdekten dat er een langlopende trend was naar drogere omstandigheden in Zuidoost-Afrika tussen ongeveer 1 miljoen en 0,6 miljoen jaar geleden, wat in tegenspraak is met de veranderingen in de gegevens van Lake Malawi. De bevindingen suggereren dat de regengordel zich geleidelijk heeft samengetrokken in de richting van de evenaar, als reactie op het toegenomen ijsvolume op Antarctica.

Planteneter
De auteurs speculeren dat de toenemende droogte in Zuidost-Afrika gevolgen heeft gehad voor het habitat van de toen levende homininen, vooral voor Paranthropus robustus. Deze hominine, een uitgestorven tak in de stamboom van de mens, was een gespecialiseerde planteneter. De nu gereconstrueerde klimaatverandering maakt begrijpelijk dat deze planteneter uitgestorven is.