Slapelozen kunnen emoties moeilijk een plek geven

Je tenenkrommende fouten en gênante blunders van vandaag: ze voelen morgen niet meer zo erg. Tenzij je last hebt van slapeloosheid, zo concludeerde de onderzoeksgroep onder leiding van Eus van Someren.

25-04-2019 | 17:00

Het onderzoek werd uitgevoerd bij het Nederlands Herseninstituut en is vandaag gepubliceerd in Brain. De wetenschappers Rick Wassing (Nederlands Herseninstituut), Frans Schalkwijk (UvA) en Eus van Someren (VU, Nederlands Herseninstituut) lieten deelnemers hun meest schaamtevolle herinneringen van vele jaren geleden ophalen en maakten tegelijkertijd hersenscans. Hieruit blijkt dat goede slapers deze herinneringen in de hersenen letterlijk een andere plek geven, maar dat slapelozen dat niet kunnen. Deze doorbraak suggereert dat slapeloosheid een stoornis is in het verwerken en opruimen van emoties. Hierdoor wordt het voor het eerst begrijpelijk dat slapeloosheid de belangrijkste voorspeller is voor het ontwikkelen van een depressie, angststoornis of posttraumatische stressstoornis.

Averechts effect
Slaap helpt niet alleen bij het onthouden van belangrijke dingen, maar ook bij het vergeten van de eventueel bijbehorende stress, emoties en spanningen. Tijdens slaap veranderen de verbindingen tussen hersencellen: waar sommige verbindingen sterker worden zodat je dingen kunt onthouden, worden andere juist zwakker waardoor bijbehorende spanning wordt afgeschud. “Dit nachtelijk verwerken kennen we van uitdrukkingen als 'er een nachtje over slapen' en 'dingen een plek geven'. Nu blijkt echter dat het nachtelijk afschudden van spanning voorbehouden is aan goede slapers, niet aan slechte. Sterker nog, bij mensen met rusteloze nachten kan slaap zelfs een averechts effect hebben op stress, emoties en spanningen,” vertelt Rick Wassing, eerste auteur van het artikel. Hij verdedigt op 23 mei op de VU zijn proefschrift waar dit onderzoek deel van uitmaakt.

Karaoke
Dit onderzoek bevestigt wat dezelfde wetenschappers al eerder vonden. In een net gepubliceerde studie in het wetenschappelijke tijdschrift Sleep, vroegen ze deelnemers mee te zingen met karaoke. De deelnemers hadden hierbij een koptelefoon op, waardoor ze niet konden horen of ze wel zuiver zongen. Het zingen werd opgenomen en later onverwacht afgespeeld. Deelnemers voelden intense schaamte bij het luisteren naar hun vaak valse zingen. Als ze de opname na een goede nacht slaap nog eens beluisterden, was de schaamte grotendeels verdwenen. Het falen had een plek gekregen. Tenminste, bij de goede slapers. Slapelozen waren bij het opnieuw beluisteren na een nacht slechte slaap juist nog meer van slag.

Emotie
Terwijl de onderliggende mechanismen van slapeloosheid tot voor kort werden onderzocht in hersengebieden die betrokken zijn bij slaap, lijkt slapeloosheid voornamelijk een stoornis te zijn van de emotionele regulatie. De hersenen van slechte slapers beleven vervelende herinneringen van jaren geleden alsof ze op dit moment plaatsvinden. Hierbij wordt vooral het emotionele netwerk in de hersenen actief. De onderzoeksgroep toont hiermee aan dat slechte slapers niet goed in staat zijn om vervelende ervaringen een plek te geven. Ze worden zogezegd achtervolgd door herinneringen uit het verleden.

Aanmelden studie
De onderzoeksgroep van Eus van Someren doet op dit moment onderzoek naar de rol van slapeloosheid bij stemmingsstoornissen. Slechte slapers kunnen zich voor deelname aanmelden via slaapregister.nl/stemming.