VU-wetenschappers mee met grote expeditie Spitsbergen in 2020

Klimaatverandering gaat rond de Noordpool momenteel zo snel, dat een groep wetenschappers opnieuw op wetenschappelijke expeditie naar het eiland Edgeøya, aan de oostkant van Spitsbergen wil, om de ecologische gevolgen hiervan te onderzoeken en vast te leggen. Vanuit de onderzoeksgroep van VU-hoogleraar systeemecologie Rien Aerts zullen dr. Stef Bokhorst en dr. Emily van Egmond hun plannen indienen voor de SEES-expeditie, om aldaar onderzoek te kunnen doen naar invasieve plantensoorten.

09-05-2019 | 13:52

De eerste SEES-expeditie (Scientific Expedition Edgeøya Spitsbergen) was in 2015: vijftig wetenschappers bezochten het eiland om de ecologische veranderingen in kaart te brengen, onder leiding van Maarten Loonen, Frits Steenhuisen en Annette Scheepstra, verbonden aan het Arctic Centre. Maarten Loonen: “Het was de grootste Nederlandse poolexpeditie ooit en we gaan het opnieuw doen! Deze keer is er ook veel ruimte voor jonge onderzoekers. Promovendi en postdocs kunnen een onderzoeksplan indienen.”

Snelle temperatuurstijging
Het eiland Edgeøya is een van de meest afgelegen wildernissen op aarde. Van 1968 tot 1988 was er een Nederlands station op het eiland dat veel ecologische gegevens heeft verzameld. Uit de statistieken blijkt dat de temperatuur op Spitsberen veel sneller stijgt dan elders. De drie onderzoekers hebben zich daarom ingezet om de tweede SEES-expeditie van de grond te krijgenom de ecologische consequenties van klimaatverandering verder in beeld te brengen. Ook willen ze met de expeditie de samenwerking tussen poolonderzoekers verbeteren, de wetenschappelijke publicaties na de expeditie beter borgen én de kennis over de gevolgen van klimaatverandering vergroten bij het algemene publiek.

Invasieve plantensoorten
Als gevolg van het warmere klimaat krijgen plantensoorten die normaal niet voorkomen op Spitsbergen en Edgeøya, de kans zich daar te vestigen. Extra voedingsstoffen in de bodem, zoals onderaan een vogel broedklif, kunnen dit effect versterken. Door veldwerk uit te voeren willen Bokhorst en Van Egmond kijken welke invasieve plantensoorten te vinden zijn vlak onder een broedklif en daar verder vandaan. Hiervoor gaan zij vegetatieopnames maken. Met de SEES-expeditie hopen ze de mogelijkheid te krijgen om dichtbij een aantal broedkliffen te komen die anders nauwelijks bereikbaar zijn. Bokhorst heeft eerder soortgelijk uitgevoerd op Antarctica met pinguïns.

Deelnemers
Met het schip De Ortelius van Oceanwide Expeditions vaart de groep begin augustus 2020 vanaf Longyearbyen op Spitsbergen naar Edgeøya. Aan boord zijn in ieder geval biologen, archeologen, geologen, glaciologen en klimaatwetenschappers van de RUG, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht, Vrije Universiteit en het NIOZ. Daarnaast is er plek voor niet-Nederlandse onderzoekers, journalisten en particulieren. Loonen: “Er is plek voor 60 wetenschappers. Promovendi en postdocs en andere geïnteresseerde wetenschappers kunnen vanaf nu hun plannen indienen. Op basis van deze plannen (haalbaarheid, spreiding van onderwerpen etc.) gaan we in oktober 2019 bekijken wie er mee kunnen.” 

Nederland en Spitsbergen
Spitsbergen is door de Nederlandse zeevaarder Willem Barentsz ontdekt. De geschiedenis van Nederlanders op het eiland is nog terug te zien in de sporen van mijnbouw en walvisvaart en de graven van walvisvaarders. Het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen is initiatiefnemer van de expeditie, die door NWO, het ministerie van Buitenlandse Zaken en Oceanwide Expeditions wordt gesteund.

Meer informatie
Voor meer informatie over de expeditie, zie www.sees.nl. Particulieren die geïnteresseerd zijn in deelname kunnen zich aanmelden voor de nieuwsbrief.