Hoe beïnvloeden veranderingen in de savanne de koolstofkringloop?

Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van VU-hoogleraar systeemecologie Hans Cornelissen krijgt 330.000 euro van NWO- ENW voor klimaatonderzoek op Afrikaanse savannes.

17-07-2019 | 16:19

Afrikaanse savannes zijn belangrijk voor de mondiale koolstofkringloop. Veranderingen in klimaat en landgebruik bedreigen het functioneren van deze ecosystemen. In dit project gaan Cornelissen en zijn collega’s onderzoeken hoe specifieke symbioses tussen micro-organismen en hun gastheren (grote grazers, termieten) de gevoeligheid van koolstofkringlopen in savannes voor zulke veranderingen beïnvloeden.

De hypothese van de onderzoekers is dat in de savanne een groot deel van het plantenmateriaal niet door decompositie op de bodem wordt afgebroken, maar in de maagstelsel van grote grazers zoals giraffen en zebra’s of in een soort “schimmeltuinen” in termietenheuvels. Daarmee wordt het afbraakproces afgeschermd van het buitenmilieu (droogte, brand), wat consequenties kan hebben voor hoe de koolstofkringloop reageert op klimaatverandering. Daarmee wordt het extra belangrijk om zuinig te zijn op deze grote en kleine dieren.

Serengeti
De wetenschappers zullen deze hypothese gaan toetsen in de Serengeti-savanne in Tanzania, langs gradiënten van klimaat en landgebruik. Ze vergelijken daar de afbraaksnelheid van plantenmateriaal, en de micro-organismen die ervoor verantwoordelijk zijn, tussen savannebodems, termietenheuvels en (via poep-analyse) de magen van grote grazers. Dit gaan ze experimenteel doen door op iedere plek langs de gradiënt termieten en grote grazers al dan niet uit te sluiten door middel van kooitjes respectievelijk hekken en door moleculaire analyse van de microbiële gemeenschap in het plantenmateriaal. Ook worden de populaties van de grote grazers en termieten, en brand- en klimaatfactoren langs de gradiënt in kaart gebracht.

Het onderzoeksproject zal uitgevoerd worden door een internationaal team onder leiding van Hans Cornelissen, met onder andere zijn VU-collega’s van de afdeling Ecologie Matty Berg, Toby Kiers en James Weedon, en met Michiel Veldhuis van de Universiteit Leiden. De toekenning is één van de tien toekenningen in de Open Competitie ENW-KLEIN.

termietenheuvel
Termietenheuvel