Nieuwe behandeling tegen slangenbeten

Bestaand geneesmiddel werkt tegen bepaalde soorten slangenbeten.

14-05-2020 | 13:53

Een team van onderzoekers, waaronder Laura-Oana Albulescu en Nicholas Casewell van het centrum voor onderzoek en behandeling van slangenbeten (Center for Snakebite Research and Interventions) van de Liverpool School of Tropical Medicine (LSTM) en Jeroen Kool van de afdeling bio-analytische chemie van de VU, presenteren een volledig nieuwe manier om slangenbeten te behandelen. Het onderzoek werd onlangs gepubliceerd in Science Translational Medicine. Het team heeft aangetoond dat door een nieuwe toepassing van een bestaand geneesmiddel, meestal gebruikt voor het behandelen van kwikvergiftigingen, een effectieve orale behandeling mogelijk is voor bepaalde slangenbeten.

Giftige slangen
Slangenbeten zijn, met 138.000 dodelijke slachtoffers per jaar en ongeveer 400.000 slachtoffers met blijvende lichamelijke beperkingen of verminkingen, een van de grootste verborgen gezondheidsrisico’s ter wereld. De meeste getroffenen wonen in enkele van de armste samenlevingen van de wereld, in Afrika ten zuiden van de Sahara, in Azië en in Latijns-Amerika. Deze inwoners voorzien vaak in hun levensonderhoud door landbouwactiviteiten. Door deze activiteiten lopen ze een extra risico om door slangen te worden gebeten, omdat in deze gebieden vaak giftige slangen voorkomen. Daarnaast liggen veel gebieden zo afgescheiden dat de toegang tot geschikte gezondheidszorg een probleem is. Slachtoffers van slangenbeten in landelijke gebieden krijgen dan ook vaak pas zeer laat een behandeling.

Geneesmiddel
Onder de door het onderzoeksteam geteste stoffen bleken dimercaprol en het derivaat daarvan, 2,3-dimercapto-1-propaansulfonzuur (DMPS), de in vitro-activiteit af te remmen van de enzymen van slangengif die voor hun werking afhankelijk zijn van zinkionen. Door gebruik te maken van diermodellen voor het nabootsen van een slangenbeet, kon het team vervolgens aantonen dat DMPS bescherming biedt tegen de dodelijke effecten van het gif van zaagschubadders – een groep slangen die belangrijk is voor de medische wetenschap en die voorkomt in grote delen van Afrika en Azië. Uit het onderzoek blijkt dat een nieuwe toepassing van DMPS mogelijk zou kunnen zijn als oraal geneesmiddel voor de behandeling van slachtoffers van slangenbeten. Dit kan door het innemen van het middel kort na een slangenbeet en voordat de patiënt naar een gezondheidsinstelling reist. Jeroen Kool zegt hierover: “De voordelen van het gebruik van een stof als DMPS zijn dat het al is goedgekeurd als geneesmiddel en dat is aangetoond dat het veilig en betaalbaar is.”

Verwaarloosde tropische ziekten met prioriteit
Slangenbeten zijn recentelijk door de Wereldgezondheidsorganisatie (World Health Organization, WHO) uitgeroepen tot een verwaarloosde tropische ziekte die met prioriteit moet worden aangepakt. Sindsdien is er gewerkt aan beleid dat het aantal overlijdensgevallen en gevallen van lichamelijke beperkingen als gevolg van slangenbeten in 2030 moet hebben gehalveerd, door verbetering van bestaande behandelmethodes, het ontwikkelen van nieuwe behandelingen en door plaatselijke gemeenschappen in staat te stellen mensen beter te behandelen voor zij naar een gezondheidsinstelling gaan. Door gebruik te maken van nieuwe stoffen, zoals DMPS, dat oraal en zonder tussenkomst van een gezondheidsinstelling kan worden toegediend, kunnen in deze landelijke gebieden vele duizenden levens worden gespaard.