Twee ERC Proof of Concept grants voor bètawetenschappers

Natuurkundige Wim Ubachs en neurobioloog Matthijs Verhage hebben een European Research Council (ERC) Proof of Concept grant toegewezen gekregen. Met deze onderzoeksbeurs van 150 duizend euro kunnen ze het commerciële of maatschappelijke potentieel van hun onderzoeksresultaten verkennen.

30-07-2020 | 14:45

Vroegtijdig ziektes opsporen bij melkkoeien
Natuurkundigen Wim Ubachs en Edcel Salumbides ontvingen de beurs voor hun onderzoeksproject BREATHSENS: ‘Breath analysis sensor for disease detection in the dairy industry’. Zuivelproducten zijn goed voor ongeveer 5% van de wereldwijde voedselinname, en dus een belangrijke component in de uitdaging om de groeiende wereldbevolking te voeden. Naar verwachting zijn er in 2050 9,7 miljard mensen op aarde. Voor een maximale productiviteit en efficiëntie, is de gezondheid en het welzijn van elke melkkoe van het grootste belang.

Het doel van het BREATHSENS-project van Salumbides is het ontwikkelen van een niet-invasieve en geautomatiseerde ‘adem-sensor’, zodat ziekte bij koeien kan worden opgespoord, ruim voordat de symptomen zich voordoen. De technologie is afgeleid van de extreem gevoelige en met ultrahoge spectrale resolutie spectroscopische methoden, die zijn ontwikkeld in fundamenteel onderzoek naar moleculair waterstof. Dat onderzoek werd gefinancierd door Ubachs’ ERC Advanced Grant (2015).

Het eerste doelwit voor BREATHSENS is ketose, een bij melkkoeien veel voorkomende stofwisselingsziekte die leidt tot geschatte verliezen van meer dan 1,9 miljard euro per jaar voor de Europese melkveehouderij. De voortdurende monitoring en vroege detectie van ziekten zou tijdige en op maat gemaakte voer-aanpassingen door boeren mogelijk maken om ziekteprogressie te voorkomen of te verlichten. Deze nieuwe en unieke methode zal niet alleen kosten verlagen en milieu-emissies minimaliseren, maar zal ook bijdragen aan een betere levenskwaliteit voor de landbouwdieren.

Effectieve geneesmiddelenontwikkelingstest bij hersenaandoeningen
Neurobioloog Matthijs Verhage ontving een ERC PoC beurs voor het onderzoeksproject ‘Drug discovery screening using human neurons’. Samen met Claudia Persoon, neurowetenschapper bij het Amsterdam UMC, ontwikkelde hij de HumanNeuronScreen. Deze geneesmiddelenontwikkelingstest maakt gebruik van menselijke zenuwcellen, afgeleid van huidcellen van patiënten, om de situatie in het brein van de patiënt maximaal te benaderen en daardoor de validatie van nieuwe geneesmiddelen en behandelingen aanzienlijk te verbeteren.

In de Europese Unie hebben bijna 180 miljoen mensen hersenaandoeningen en dit kost de gezondheidszorg ongeveer 800 miljard euro per jaar. Van alle geneesmiddelen die momenteel worden voorgeschreven richt circa 30% zich op zogeheten G-proteïne gekoppelde receptoren, die doorgaans worden geactiveerd door neuromodulatoren. Dit zijn signaalmoleculen die door de meeste neuronen worden afgegeven en die veel processen in onze hersenen en ons lichaam reguleren. Ontregeling van de afgifte hiervan is stevig geassocieerd met veel hersenaandoeningen, maar er is momenteel geen screeningstest voor afgifte van neuromodulatoren in de geneesmiddelenontwikkelingsindustrie beschikbaar.

De HumanNeuronScreen levert diepgaande inzichten over het brein, inclusief over de afgite van neuromodulatoren, en over de potentie van nieuwe behandelmethodes. Dit resulteert in een hoger slagingspercentage bij klinische onderzoeken. Deze technologie zou daarom de kosten van geneesmiddelenontwikkeling voor farmaceutische en biotechbedrijven drastisch kunnen verlagen. Met dit ERC PoC project zullen Claudia Persoon en Matthijs Verhage alle stappen ondernemen om deze nieuwe technologie beschikbaar te maken voor de geneesmiddelenontwikkelingsindustrie. 

In totaal kende de ERC voor 8,25 miljoen euro aan beurzen toe, aan 55 wetenschappers uit elf verschillende landen. Zeven van de 55 toekenningen zijn voor Nederlandse wetenschappers.

VerhagePersoon-ERC-PoC

Foto: Matthijs Verhage en Claudia Persoon