Fire in the land of ice: ERC Consolidator Grant voor Sander Veraverbeke

Onderzoeker Sander Veraverbeke ontvangt een ERC Consolidator Grant van 2,37 miljoen euro voor het onderzoeksproject “FireIce, Fire in the land of ice: climatic drivers and feedbacks”. FireIce gaat verbanden tussen klimaatverandering en natuurbranden in Alaska, Canada en Siberië bestuderen.

09-12-2020 | 12:00

Veraverbeke is universitair docent Aardobservatie aan de afdeling Aardwetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2018 werd zijn project "Fires pushing trees North" gehonoreerd met een Vidi-beurs van NWO. Hij is één van de vier VU-laureaten, waarvan er twee voor Bèta zijn. Computationeel neurowetenschapper Martijn van den Heuvel is de andere laureaat binnen de Faculteit der Bètawetenschappen.

Recordjaren 
Hittegolven en natuurbranden in Alaska en Siberië waren de afgelopen twee zomers volop in het nieuws. Het recordjaar wat betreft het totale afgebrande gebied binnen de poolcirkel sinds 1997 - het begin van consistente metingen - is 2020, met 2019 op de tweede plaats. In eerder onderzoek, gepubliceerd in Nature Climate Change, ontdekte Veraverbeke dat natuurbranden oprukken naar het Noorden, onder impuls van een toename aan blikseminslagen.

Toendra in brand 
"Dit betekent dat er steeds meer natuurbranden plaatsvinden op de toendra, waar geen bomen groeien en de grond permanent bevroren is", vertelt Sander Veraverbeke. "Dit is een nieuw fenomeen en eigenlijk weten we hier heel weinig over." Zo’n brand ontdoet de permanent bevroren bodem van de beschermende veenlaag, waarna deze permafrostbodem voor tientallen jaren kan ontdooien. "Hierbij komen broeikasgassen vrij, zoals methaan. In het project FireIce gaan we deze voor het eerst kwantificeren", legt Veraverbeke uit. Veraverbeke en zijn team gaan hierbij gebruik maken van satellietwaarnemingen en veldmetingen. Een aanzienlijke som van de ERC-beurs, namelijk 370 duizend euro, is voorbehouden voor de aankoop van wetenschappelijke apparatuur.

Weinig metingen in Siberië 
In de afgelopen jaren is baanbrekend onderzoek verricht naar bosbranden in Alaska en Canada als deel van het grootschalige NASA Arctic-Boreal Vulnerability Experiment, waar Veraverbeke bij betrokken is. Zo schreef hij mee aan een recent gepubliceerd artikel in Nature Climate Change over de koolstofuitstoot van boreale bosbranden in Noord-Amerika. Veraverbeke: "Dit was belangrijk werk. Tegelijk weten we dat het Arctisch-boreale gebied in Siberië zowat dubbel zo groot is als in Noord-Amerika. In Siberië zijn er nauwelijks metingen gedaan." De onderzoekers gaan daarom de veldmetingen voor het FireIce-project uitvoeren in Siberië. "Natuurbranden zijn een hoofdrolspeler in het snel veranderende poolgebied. FireIce zal de achterliggende processen blootleggen en kwantificeren." besluit Veraverbeke.

BIO 
Veraverbeke is universitair docent Aardobservatie aan de afdeling Aardwetenschappen van de Faculteit der Bètawetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2018 werd zijn project "Fires pushing trees North" gehonoreerd met een Vidi-beurs van NWO. Hij is geïnteresseerd in de interacties tussen het klimaat, de terrestrische biosfeer, de atmosfeer en de koolstofcyclus. Zijn onderzoek richt zich op verstoringen van ecosystemen, voornamelijk als gevolg van op bosbranden. Zijn doel is om de complexe interacties tussen ecosystemen, koolstofcycli, klimaat en mensen in een veranderende wereld beter te begrijpen.

Veraverbeke behaalde zijn doctoraat in de geografie in 2010 aan de Universiteit Gent. Tussen 2011 en 2016 werkte hij in de VS: eerst als postdoctoraal onderzoeker bij het Jet Propulsion Laboratory (JPL) van NASA, later als projectwetenschapper aan de University of California, Irvine. In 2016 begon Veraverbeke als Universitair Docent Aardobservatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Veraverbeke is lid van het NASA Arctic-Boreal Vulnerability Experiment wetenschapsteam en lid van het managementcomité van het Europese COST-onderzoeksnetwerk ‘Fire in the Earth System’.

Satellietbeeld

















Foto: Rookpluimen en afgebrande bossen en toendra in een satellietbeeld van de Visible Infared Radiometer Suite over Noordoost-Siberië op 23 juni 2020. De Noordelijke Ijszee is nog grotendeels bevroren.