Bedreigde slakkensoort in top 5 ‘Weekdier van het jaar 2021’

VU-dierecoloog Joris Koene heeft met Cubaanse collega’s onderzoek gedaan naar de Painted Snail, een bedreigde slakkensoort die leeft in het oosten van Cuba. Zij hebben ervoor gezorgd dat deze slak één van de vijf genomineerden is in een wereldwijde competitie voor de titel ‘Weekdier van het jaar 2021’. Als de slak wint dan wordt het genoom gesequenced waardoor Koene en collega’s de voortplanting van de slak beter kunnen begrijpen en kunnen bijdragen aan het in stand houden van deze soort.

25-01-2021 | 13:32

De Painted Snail
De Painted Snail (Polymita picta), de geschilderde slak, is een unieke verschijning. Ondanks dat Cuba wereldwijd het land is met de grootste diversiteit aan slakken, is dit de enige slak met zo’n uitgebreide reeks kleuren en bandpatronen. Vooral vanwege hun interessante paringsgedrag is Koene de slak gaan onderzoeken: “De slakken hebben een zogeheten liefdespijl waarmee ze hun partner tijdens de paring bestoken. Momenteel zijn we aan het onderzoeken waarom ze dit doen en hoe dit precies werkt. In een andere slakkensoort bevordert dit de bevruchting van eitjes.”, aldus Koene. “Ook staat de slak erom bekend dat ze bijvoorbeeld in Cubaanse koffieplantages schimmels inperken door deze op te eten.”

Een bedreigde diersoort
Koene bezocht in 2019 Cuba om deze slak en een aantal verwante soorten te onderzoeken. Hierbij werkte hij samen met de onderzoeksgroep van Bernardo Reyes-Tur, een natuurbeschermingsbioloog en slakkenexpert aan de Universidad de Oriente in Santiago de Cuba. Zij troffen daar de slak onder andere aan in het Humboldt National Park, een uitgestrekt natuurgebied in Oost-Cuba. De slak wordt bedreigd omdat hun leefgebied onder druk staat en hun schelpen illegaal worden verhandeld. “Door de voortplanting van deze soort beter te begrijpen kunnen we bijdragen aan het in stand houden van de soort. Ze worden hiervoor ook in het lab in Santiago de Cuba gekweekt.”, vertelt Koene.

Inzicht in de genetische samenstelling
De competitie ‘Weekdier van het jaar 2021’ is een joint venture tussen onderzoeksinstituut The LOEWE Centre for Translational Biodiversity Genomics (LOEWE TBG), het Senckenberg Museum Frankfurt en Unitas Malacologica, de vereniging voor wereldwijde malacologie (weekdierkunde). De genomineerde vijf weekdierensoorten zijn geselecteerd uit meer dan 120 nominaties door een wetenschappelijke jury.

Als de slak de competitie wint en het genoom (de genetische samenstelling) van de slak dus wordt gesequenced, is het bijvoorbeeld mogelijk om op zoek te gaan naar de specifieke stoffen die betrokken zijn bij hun liefdespijl en de genen te identificeren die de verschillende bandpatronen en kleuren op de schelp bepalen. Ook kunnen de wetenschappers met behulp van een gesequenced genoom de evolutie van de liefdespijl beter begrijpen. Bovendien kan het de slak ook de internationale aandacht opleveren die nodig is om het ecosysteem van deze soort te beschermen.

Tot 31 januari kunnen er stemmen worden uitgebracht via https://tbg.senckenberg.de/mollusc/.

Beeld: Polymita picta, Bernardo Reyes-Tur