Kinderspeelplaatsen zijn bron van giftige microplastics

Kinderen worden blootgesteld aan potentieel hormoonverstorende chemicaliën en microplastics doordat industrieel afval wordt gebruikt op buitensportplaatsen, waaronder sportvelden en maneges. Behalve de versnipperde autobanden op kunstgrasvelden, blijken nu ook versnipperde tapijten een tweede leven te krijgen op plaatsen waar kinderen sporten. VU-hoogleraar Toxicologie Majorie van Duursen licht de mogelijke risico’s toe in een uitzending van de Plastic Soup Foundation.

19-01-2021 | 10:00

Op de sportvelden en speelplaatsen worden vermalen autobanden gebruikt, het zogeheten rubbergranulaat. In de bakken van maneges wordt steeds vaker versnipperd tapijtafval gebruikt, een restproduct uit de textielindustrie (polyvlokken) of versnipperd wegendoek (geopad).

Zestig gevaarlijke stoffen
Het in paardenbakken gebruikte tapijtafval geeft synthetische vezels en microplastics af die mensen inademen, wat problemen aan de luchtwegen kan veroorzaken. Daarnaast bevatten tapijten ook veel chemicaliën wat mogelijk een gezondheidsrisico vormt voor mens, dier en milieu. In Europese tapijten zijn rond de zestig gevaarlijke stoffen gevonden, waaronder ftalaten, vlamvertragers, fluorverbindingen en metalen. Dit onderzoek is een aantal jaar geleden uitgevoerd, onder andere bij de afdeling Environment and Health aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

‘Deze chemicaliën kunnen op verschillende manieren schadelijk zijn,’ zegt hoogleraar Majorie van Duursen, hoofd van de afdeling Environment and Health. ‘Sommige kunnen hormoonverstorend werken, andere kunnen neurologische problemen veroorzaken. Sommige zijn kankerverwekkend of vermoedelijk kankerverwekkend. En er zijn chemicaliën die je immuunsysteem kunnen aantasten. We weten dat vooral jonge kinderen zeer gevoelig zijn voor deze effecten.’

Onvoldoende onderzoek
Gemiddeld bevat een paardenbak zo’n 2400 kilogram aan synthetische vezels, die allemaal microplastics kunnen afgeven welke vervolgens ingeademd kunnen worden door de gebruikers van de manege. Onderzoeksjournalist Laura Hoogenraad: ‘Het grootste probleem is dat er niet genoeg onderzoek is gedaan op dit gebied. We weten niet wat de werkelijke effecten of gevaren zijn van het gebruik van deze vezels in de paardensport. En toch worden ze al op grote schaal gebruikt.’

Ook de veiligheid van met rubbergranulaat bedekte sportvelden en speeltuinen staat ter discussie. Hoogleraar Andrew Watterson van de Universiteit van Stirling in Schotland wijst op een lacune in de wetgeving: ‘In Europa bestaat een strenge norm voor dit soort chemicaliën in speelgoed en consumptiegoederen, maar de norm voor rubbergranulaat op sportvelden en speelvelden is veel minder scherp.’

Van Duursen bevestigt dat: ‘Sommige chemicaliën die in tapijten worden aangetroffen zijn ondertussen verboden in Europa of worden uitgefaseerd. Onder het mom van “circulaire economie” blijven deze op kinderspeelplaatsen opduiken door mazen in de wetgeving. Dat moeten we niet willen.’

Plastic Health Channel
Het onderzoek is gepresenteerd in de uitzending Toxic Playgrounds, op het Plastic Health Channel op YouTube over de impact van plastic op de menselijke gezondheid. Het programma wordt gemaakt door de in Amsterdam gevestigde Plastic Soup Foundation. Laura Hoogenraad doet hierin verslag van haar onderzoek in Nederland en diverse vooraanstaande deskundigen, waaronder VU hoogleraar Majorie van Duursen, en Europarlementariërs reageren op deze schaduwkant van het hergebruik van rest- en afvalproducten. Zij doen een dringende oproep om meer onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van microplastics en de gebruikte chemicaliën.